الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشه‌اى

289

الدلائل الظاهرات (استفتائات واستدلالات)

امكان اين كار وجود دارد در صورت عدم رضايت اولياى دم آيا بايد مبلغ ديه از بيت المال به آنان پرداخت گردد ؟ آيا ولى امر مسلمين با ولايتى كه بر خود ولى دم دارد مىتواند بر خلاف وى تقاضاى قصاص نمايد . جواب : قصاص حق ولى دم است و اگر او طلب ديه نمايد بايد ديه را از مال جانى به او بدهند و كشتن اين فرد نه به عنوان قصاص بلكه به عنوان مصلحت نظام امر ديگرى است و دائر مدار تزاحم حيات اين شخص و اصل حفظ نظام از هرج و مرج و تشخيص آن با ولى امر مسلمين است و ربطى به اين قصاص ندارد و شمول ولايت فقيه بر قصاص و مانند آن خالى از اشكال نيست از جهت اينكه ولايت فقيه اطلاق داشته باشد . « 1 » سؤال 505 . الف - هنگامى كه خانواده مقتول مىخواهند براى قصاص نصف ديه را به قاتل بدهند انتخاب نوع ديه با ولى است يا جانى ؟ ب - آيا در صورت عدم تمكن اولياى دم از پرداخت اين مبلغ و درخواست آنان از دستگاه قضايى مىتوان آن را از بيت المال پرداخت ؟ « 2 » جواب : الف - ظاهر اين است كه انتخاب ديه با دهنده است كه در اينجا ولى مىباشد . ب - ظاهر اين است كه انتخاب ديه با دهنده است كه در اينجا ولى مىباشد . ديه را بايد اولياى دم بدهند و اگر حاكم شرع صلاح بداند كه از بيت المال به آنها ببخشد كه بدهند يا خودش از طرف آنها بدهد مانعى ندارد . « 3 »

--> ( 1 ) دليله ما هو الظاهر من الدألة و ان القصاص حق ولى الدم لا غير و التزاحم بين الدماء يكون كالتزاحم بين انقاذ الغريقين إذا دار الأمر بين حفظ هذا النفس عن الهلاك أو نفوس أخرى أهم . ( 2 ) خلاصة الدليل هى ان الظاهر روايات تقدير الدية فى الوسائل هو ان حقيقة الدية مخيرة بين الموارد و ظاهر الروايات . فى ردّ نصف الدية أيضاً هو ان ما هو دية يرد نصفه و حيث ان الولى هو الذى يكون عليه الردّ فهو مخير فى ذلك فارجع . ( 3 ) دليله واضح .